De niet-zo-gepensioneerde IT-ondernemer

Adrien (68) leerde zichzelf met de computer werken als ambtenaar in de jaren 70. Daarna volgden een eigen bedrijf, een overname door een van the big four en een comfortabel bestaan als consultant. Ook nu nog, terwijl hij officieel met pensioen is. “Zolang ik plezier beleef aan mijn projecten, blijf ik werken.”

Je carrière leest als een succesverhaal. Maar hoe is het allemaal begonnen?

“Ik startte in 1974 als loketbediende bij de NMBS in internationale ticketverkoop. In 1977 kwam het eerste digitale toestel om tickets te verkopen. Iedereen was kwaad op dat toestel, behalve ik. Ik wou er alles over weten en mocht uiteindelijk in andere stations opleidingen gaan geven over het toestel. Ondertussen raakte ik alsmaar meer gebeten door IT. Twee jaar later werd ik als expert tot bij de directie geroepen. Ik werd in een werkgroep gezet om een nog performanter digitaal systeem uit te rollen. Toen dat in 1990 opgeleverd werd, was het boeiende er weer af. Toen heb ik mijn ontslag gegeven en heb ik met twee andere mensen een bedrijf opgericht. Iedereen verklaarde me gek: weggaan uit een statutaire functie!

Dat bedrijf hebben we uitgebouwd en tegen 2001 waren we Belgisch marktleider in subsidieadvies. In dat jaar vroeg Ernst & Young (nu EY) of we niet wilden samenwerken. Voor ons was dat oké, maar het werd al snel duidelijk dat EY ons wou integreren in hun diensten. We hebben negen maanden onderhandeld voor een goeie deal voor de vennoten en om zeker te zijn dat onze 15 medewerkers het goed zouden hebben in die nieuwe constellatie. We wilden ook medezeggenschap om te vermijden dat onze medewerkers meteen zouden opstappen onder een nieuwe manager. Dat is gelukt: al onze medewerkers zijn nog jaren gebleven. Vanaf dan was ik directeur in mijn eigen afdeling bij EY. Maar gaandeweg bestond mijn job meer en meer uit rapporteren. Na vier jaar wou ik mijn vrijheid terug.”

Toen ben je weggegaan bij EY.

“Ik heb eerst een sabbatical genomen waarin ik vooral veel las en sportte. Na acht maanden kreeg ik telefoon van een oude kennis. ‘We moeten eens praten.’ Een uur later had ik een project! Door de deal met EY was de druk om te moeten factureren een stuk weggevallen en kon ik focussen op projecten waar ik me goed bij voelde en echt een bijdrage kon leveren.”

Kan je een voorbeeld geven van zo’n freelance project?

“In 2007 werkte ik voor Standaard Uitgeverij, waar veel mensen redactiewerk doen dat veel concentratie vereist. Maar de uitgeverij zit in centrum Antwerpen dus het personeel kwam al gestresseerd toe. De helft van de voormiddag waren ze niet productief. Toen heb ik voorgesteld om een tool te bouwen waardoor ze een paar dagen per week thuis kunnen werken. Het management stond er in het begin heel afwachtend tegenover, maar ik heb ze overtuigd door te beloven dat we de resultaten zouden meten. Na een maand was dat een groot succes. Jonge ouders werkten niet op woensdagnamiddag, maar des te meer op zondagavond. Alles was foutenvrijer, het product beter en de mensen gelukkiger. Iedereen kreeg een portable en mocht 2 of 3 dagen per week thuiswerken. In 2007!

In 2008 kreeg ik dan van een outsourcingbureau de vraag of ik een gesprek wou hebben met … de NMBS. (lacht) Om project manager te worden van het project waarvan ik weggegaan was: internationale treinticketsales. Mijn kennis was blijkbaar nog altijd relevant. Daar heb ik nog 5,5 jaar gewerkt als freelancer. Ik kwam er terug in een context met veel internationale contacten, iets waar ik altijd naar uitkeek. Je kijk op de business verbreedt enorm door internationale samenwerkingen.

Vanaf 2013 wou ik alleen nog deeltijdse projecten doen zodat ik ook nog kleine opdrachten kon aannemen bij kmo’s en Howest. Toen ik mijn eigen bedrijf had, begeleidde ik elk jaar een stagiair Toegepaste Informatica van Howest Brugge. Als je zo’n stagiair een mooi project geeft en hem of haar goed begeleidt, kan je er geld aan verdienen. Daarom zetel ik nu vrijwillig in jury’s van Howest en coach ik studenten. Howest krijgt mijn praktische visie vanuit de business, en ik leer zelf iets bij uit elk studentenproject.”

Hoe reageerde je omgeving toen je zelfstandig werd?

“We hadden 2 soorten vrienden: zelfstandigen en werknemers. De zelfstandigen zeiden ‘eindelijk!’. De werknemers zeiden dat ik het niet moest doen. Toen ons bedrijf een succes werd en Ernst & Young ons opnam, kwam er ook jaloezie naar boven. Ook bij sommige van mijn ex-collega’s van de NMBS. Ze beklaagden zich dat zij ‘dat geluk’ niet hadden. Maar niemand verplicht hen toch om bij de NMBS te blijven? We zijn in tegenstelling tot veel bedrijven niet overkop gegaan tijdens de IT-bubbel van begin 2000. In die zin hebben we inderdaad geluk gehad. Maar je moet het geluk ook vastpakken. Een opportuniteit grijpen. Mijn ex-collega’s zeiden ook ‘Ah, nu kan je beginnen factureren en kosten maken.’ Maar onze administratief medewerkster verdiende in het begin het meest van ons allemaal!”

Heb je ooit spijt gehad?

“Nooit. Zelfs in de meest stresserende periode wou ik niet terug, omdat ik wist dat ik eruit zou geraken. Ik had de stap net eerder moeten zetten.”

Wat zou je anders doen?

“Nog sneller internationaal gaan. Ik vind het jammer dat ik zo weinig buitenlandse ervaring kon opdoen in mijn jeugd. Daarom hebben we onze zonen op Erasmus gestuurd. Door mijn internationale samenwerkingen kan ik beter omgaan met mensen. De cultuur- en taalbarrière dwingt je om eerst na te denken of je het wel goed begrepen hebt. Ik heb bijvoorbeeld mensen ontslagen die misschien wel een tweede kans hadden verdiend. Dankzij mijn internationale contacten luister ik nu goed vooraleer ik een oordeel vel.”

Welk advies heb je voor werknemers die overwegen om zelfstandig te worden?

“Denk op 5 jaar en zet een plan op papier. Waar wil je wanneer staan? En maak een sterkte-zwakteanalyse. Waar ben je goed in? Hoe kan je klanten vinden? Kan je al een partnership aangaan? Begin er niet onbesuisd aan en wees niet meteen teleurgesteld. Zorg voor een buffer. Je moet niet groeien om te groeien. En als je een relatie hebt: zorg dat je partner ook akkoord is. Anders moet je misschien ooit kiezen tussen je partner en je bedrijf. Weet ook dat je niet 100% voor je bedrijf – of job – kan gaan als je jonge kinderen hebt. Daarom ben ik ook voorstander van intrapreneurship. Je kan een fantastische carrière met veel voldoening uitbouwen binnen een bedrijf, door een departement te leiden of met je expertise een mini-start-up uit te bouwen binnen het bedrijf… Als je je eigen ziel er maar in kan leggen.”

Voor wie is intrapreneurship een goede keuze?

“Sommige mensen zijn bang van risico en hebben graag een kader rond zich. Ze willen niet in een zwart gat vallen of alleen moeten beslissen. Maar als ondernemer sta je altijd alleen voor de harde beslissingen. Als je weet dat je daar bang voor bent, moet je het niet doen.”

Je bent 68. Denk je aan je pensioen?

“Officieel bén ik met pensioen, maar ik heb een vennootschap dus ik mag blijven werken. Ik zie veel gepensioneerden na 6 maanden verzuren. Je contacten vallen weg, je komt in je kleine cirkeltje terecht en plots is alles een probleem: het weer, de onveiligheid, … En ‘vroeger was het beter’. Vroeger was het niet beter. Het was anders. Nu kunnen professionals en studenten gemotiveerd en zelfs vanop afstand werken. Met onze kneuterige opleiding destijds zouden wij dat nooit gekund hebben. Toen ik als consultant werkte bij een federale overheidsdienst kon ik bij het binnenkomen al zeggen of de baas aanwezig was. Als er een feeststemming hing, was hij er gegarandeerd niet. Er werd alleen gepresteerd als er iemand toekeek. Daar waren weinig intrapreneurs. (lacht) Nee, zolang ik een bijdrage kan leveren, me goed voel en plezier heb aan mijn projecten blijf ik werken.”

 

julie heesterbeek

Adrien Willems

Geboren in 1952.

Studeerde Latijn-Grieks.

Woont met zijn echtgenote Diane in Brugge.

Zelfstandig sinds 1990 en zaakvoerder van ADZ sinds 2004.

Ben jij de volgende die de sprong waagt?